راجر ایبرت منتقد بزرگ و یکی از تاثیرگذارترین افراد معاصر برروی فرهنگ عامه* در آمریکا پیش از این نماینده امسال ایران را در اسکار را حسابی پسندیده بود و «جدایی نادر از سیمین» را به عنوان بهترین فیلم سال 2011 انتخاب کرده*بود. «جدایی...» جمعه*ی همین هفته در شیکاگو(محل سکونت ایبرت) اکران خواهد شد و متعاقب آن نقد ایبرت بر*روی فیلم هم در شیکاگو سان*تایمز نیز منتشر می*شود. به*مناسب دو نامزدی اسکار برای «جدایی نادر از سیمین» در رشته*ی بهترین فیلم خارجی و بهترین فیلم*نامه*ی غیر اقتباسی، ایبرت با اصغر فرهادی گفتگو کرده که بخش*های مهم آن را می*خوانید. در این گفتگو درباره*ی موضوعات مختلفی به*بهانه*ی «جدایی نادر از سیمین» اشاره شده*است، از ساختار فیلم*نامه، جنبه*های اخلاقی، فلسفی و مذهبی فیلم گرفته تا تصویری که فیلم از جامعه*ی امروز ایران و مردش نشان می*دهد و دیدگاه*های فرهادی در مورد مسائل سیاسی و اجتماعی ایران مانند وضعیت جعفر پناهی.

ایبرت - نکته*ی فریبنده درباره*ی فیلمنامه*ی «جدایی نادر از سیمین» این است که شدیدا مخاطب را درگیر می*کند اما هرگز سعی نمی*کند به ما بگوید چه کسی درست فکر می*کند و چه کسی غلط. یک سوال اخلاقی قدیمی وجود دارد که در یک گفتگوی آنلاین یک*بار از فرهادی پرسیدم: اگر همسر و مادرت در حال غرق شدن باشند کدام را نجات می*دهی؟ و فرهادی جواب داد که « تا پای مرگ تلاش می*کنم که هردوی ان*ها را نجات دهم.»


فرهادی - انتخاب نتیجه*ی آزادی واقعی است و دردناک بودن انتخاب نتیجه*ی آزاد بودن برای انتخاب کردن است. جبر و تقدیر پشت به پشت در این مثال قدیمی وجود دارند. در این فیلم اساسا به دنبال مطرح کردن چنین سوال*هایی بودم.


ایبرت - به*صورت کلی*نگرانه ما انتظار داریم که فیلم نگاهی انتقادی به جامعه*ی امروزی ایران داشته باشد، اگرچه اتفاقات در دل جامعه*ای کاملا ایرانی روی می*دهد اما من نمی*توانم درباره*ی اندیشه*های و عقاید موجود در آن حکم صادر کنم. به*نظرم همه*ی شخصیت*های فیلم آدم*های خوبی هستند که در دل خود با سوال*های غیرممکنی مواجه می*شوند. نقطه نظر خود نویسنده در این باره چیست؟


فرهادی -من همیشه فکر می*کنم دیدگاه کارگردان در درجه*ی دوم نسبت به کلیت فیلم قرار می*گیرد.

- من ترجیح می*دهم به*جای سینمای انتقادی از اصطلاح سینمای پرسشگر استفاده کنم. من سعی می*کنم جلوی مسائلی که نگرانم می*کند علامت سوال قرار *دهم.


ایبرت - آیا وضعیت فعلی جعفر پناهی فیلمساز مشهور ایرانی، بر روی خلق چنین اثری که به*حوزهای مذهب و قانون نزدیک می*شود، تاثیری گذاشته؟


فرهادی - اگر چنین تاثیری هم وجود داشته من در طول ساخت فیلم از آن اگاه نبودم. فکر نمی*کنم چنین مسایلی تاثیر کوتاه*مدت چشمگیری داشته باشند اما در درازمدت آثار دلسردکننده*ای بر*روی فیلمسازان به*جا خواهند گذاشت.

-شکی نیست که چنین شرایط و اتمسفری خودآگاه یا ناخودآگاه من را به سمت این شیوه*ی روایتی سوق داده*است. اما الان به این نتیجه رسیده*ام که چنین سبکی در تمام جوامع و فرهنگ*ها جواب می*دهد. مردم نقاط مختلف دنیا با این سبک و شیوه ارتباط برقرار می*کنند چون در این شیوه*ی کار نگاه از بالا به پایین نسبت به آن*ها وجود ندارد و با آن*ها به*عنوان ببینده*های خنثی مانند تماشاگران فوتبال رفتار نمی*شود.


ایبرت - ایده*ی اصلی فیلم از کجا آمده است؟

فرهادی - من یک تصویری در ذهن خود داشتم که بعدها متوجه شدم از ماجرایی شکل گرفته که زمانی برادرم برایم تعریف کرده*بود: مرد میان*سالی که پدر پیر و مبتلا به آلزایمر خود را تنهایی حمام می*کند. این تصویر مانند دکمه*ای بود که من را وادار کرد برایش کت بدوزم!
--------------منبع : کافه سینما